LLaqqtapa puyunan - récit en quetchua
Cet article est évidemment en français dans la même catégorie - voyage dans les Chachapoyas
CHACHAPOYAS (llaqtapa puyunan) quechua
Chachapoyas llaqta ninanmi "llaqtapa puyunan" kay llaqtapi yachara huk runakuna 600 a1470 watakama ,kay runakuna yachara yunka orqokunapi perupa norte lawpi tawa chunca wata jina incakunapa puntanta manaraq espaolkuna chayamuptin kay peruman.Chachapoyaspa principal llaqtansi kasa kuelap.
Ñoqa ccallarini purisayta agosto killapi 2004 watapi cajamarcapi.kay llaqta achca kan ima pas kaypi kan
huk mina hatum mina ccorimanta chaymi kay llaqta achca imapas . Kay llaqtamanta sumac rinapaq chaquillawan huk sumac sitioman cumbe mayo sutiyuc ,iskay o quimsa hora chakillawan riyta munaspaqa kay ricuchwan hatun rumikunata sumac ruasakunata hina wayrallawan rusata chayamanta parakunawan unay watapi.cumbemayo cachcan chay kaylawnin yacurinan oseano pasificuman waclqwninñataq oseano atlanticoman,kaypi qaypi cachcan rastrokuna antiguo runakunapa inca kunamantapas mas antistaran piturakuna kan ruminkunapichaymanta yakukanalcha rumimanta ruasa. Qaynawatakuna cajamarca kara ,mana allin Karachi achka suakuna kara chaymanta runakuna protestaqku. Chachapoyas cajamarcamanta ruaniku achka hurapi ruaniku autubuspi mejor ruana primerota mejor rina celendinman kay llaqta uchuy llaqtacha mana achca ccawanapaq cancho pero allin kidakunapaq.allin rinapaq huniq yakuman mituwan llangatpi ,chaypi kan Missael chaypi llamkan chaymanta allinta runakuna riqta atendin.
¡achka chuspi kan! Chay hunic yacu cachcan celendin ukupiña huninanpiña.pajarintin rini leymebambakama.llaqta tranquilo llaqta,chaymata ccallarinan ima laduma rinapaqchaymanta condorccochaman achka punchaw caballuan rinapaq.leymebanbamanta rini congoraman chaypi kan ruinakuna wasikunacoralpiqinakasa,kay sitio rina chaquilawan huk pumchawqina leymebambamanta mana guiawan rinapaq.
Nañ leymebanbamanta -chachapoyasman uchuy carruchaunawan ruanico mana allichu tianapaqpas tawa hora chayanapaq.chachapoyas,capitalnin region amazonaspa kay llaqta achca orqoyuq tranquilo llaqta carrollawan chalana,kan aeropuerton piro mana ccamunchu sapa pumchaw. Pajarintin ,ñoqa riyta munani "kuelapllata"".Uchuy carruchawan rini chillonkama,kay llaqtapi puñuni chaymi wasi puñusay kasa sumac waytakunan adurnasa kasa.Chaymi duyñun willawan rinaypaq Kuelpman. Pajarin punchaw rini chaquillawan chillonpa waklawninmanta.huk runa puriq niwan kuelap chayanaypawq faltan huk hura jina.pero mana criinichu ñoqa nini faltan soqta hura apurawman purista,kay
runakuna nin chaynata kaypija chaynan huk muralla o iskay huralla piru masmi.kay runakunapaq manan cancho diferencia huk hura o tukuy punchay purinata.Pero mana inpotawanchu sumac orqokuna rispa ccawakunapaq chayaspa maskani puñunaypaq niwanku wasi puñunaypaq.Chaypi punchaw pasayta rini ccawaq ruinakunata huk guia apawan. Kay ruina cachkan 3100msnnm ,chaymi kachkan murallasa (ovalgina) hatun lawnin cachkan soqta pachac mitro gina (600m) altunnataq haypan chunca iskayniyuc jina(12m) chaymi kimsa yankunan kaninbudo jina, chaysi cuntrulanapaq yaykuqkunatachaymanta hukuna mana yaykunanpaq. Wañuqkuna chay pirqakunapi panpakuq energiaanta hunankupaq,.Sumaq hamuakunay kaylawnin
chaymanyyta waclawnin ladu (306º). PIrqakuna ukunpi kan soqta pachaq ruasankuna( 600 obras) kajkamalla ruansanku chaymi wasikuna ruasanku kaqkammalla kan chay wasichakunapi wañusankunata pampamku,waqtallanpi kan huipa wasichan paykuna yachasa wañuqkunawan. Paqarintin rini huk uchuy llaqtachaman ,Maria sutin iskay hura hina purini chayanaypaq .sumac llaqtacha
chaymi chaypi kan achka hutil ñoja puñuni lirios hutilpi.chay llaqtapi kan tallerkuna Hawai yachanapaq chaymanta huk uchuy tiendacha rantikusanku. Hutilpi duyñun pristawanqa llapan carunankunanta caballupata cuchacuella ccocha rinaypaq kay ccosa umac ccocha altuladunpi .chaymi achka guiakuna kan
kay uchuyllaqtachapi mañanallla.
Paqarinnintin kutimuni chachapoyas llaqtaman huk microbuswan cahy kutimusaypi pasaniku tingo llaqtata,mana karuchu hukmanta hamuruni carrupi
pisakuni mana chaquillawan ccamusayta. Kajmanta rini yunkalawman,pedro ruiz gallo chayninta,chaymanta huk carruwanña rina taxikunawan cahymi kaykuna rin runa huntaptinlla,riniku apurawman ñan kasa pistayuk (asfaltado) cahymi mana achachu kay Perupi.Chayani Moyobanbata,hatun llaqta.tarapoco kay
laqtamanta iskay hura hina limamanta avionllawan chalana kaypi han huk iskay hutilkuna. Tarapoto Chawpi llaqta maqta carrukuna qaparkachan achka husni carrukunapa lluqsin cahmi mana gustawanchu. Kay tarapotomanta kan rinapaq achka sitiokunaman. Chay manta kan huk llaqta sumac lllaqta llana sutiyuc kachkan iskay hura hina tarapotomanta kaypi cachkan iskay llaqta "llaqta anan runakunapa "chaymana kachkan "indiokunapa llaqtan"kaykuna hamunku chankakunamantaraq.chaysi kay chankakuna pileaspa incakunawan cusco cercampi perdirura, chaymi kaykuna iskapakura kay llamas man chaymanta yachanku kanankama.Kay iskay llaqtakuna yachan mana piliastin pero mana taqunakunchu .sapakam fiestankuna kan rin ku hawan kaylawmpata y waklawmantapas qahuayllahauanku. Chankas llaqtarunakuna pachakunku antiguo
pachankuwam,tradicional pachankuwan,wasinkuna mana ventanayuc paykua yachan mana allin almakuna yankunanpaq . Rini restaurante" El mirador " sumac
hawanapaq allinta tratakun atindicckuna Chaymanta rini chaquillawan rini llamas manta yaku pacchaqman sutin "chapawanki" allin yaku chaskinapaq bañakunapaq. Taraputumanta rinapaq kan huk sumac ccochakuna "salsa cocha",rina huk punchaw taxi rinam,chaymi riptiy mayu richkan chayninta chay cochapi an barcokunapaschaymanta pachchaqkuna duchakunapaq.